Welke gevolgen heeft het vasten voor gezondheid en ziekte?
Voor gezonde mensen en de meeste patiënten blijkt de jaarlijkse Ramadan in het algemeen geen gezondheidsproblemen op te leveren. Voor de meeste mensen geldt dat de implicaties van vasten geen nadelige gevolgen hebben voor de gezondheid. Een belangrijke factor daarbij is dat het vasten een bewuste keuze is. Hierdoor worden hongergevoelens makkelijker verdragen. Sommige patiënten zijn gevoeliger voor fysiologische en psychologische veranderingen. Denk hierbij aan patiënten die problemen ervaren zoals pijn en misselijkheid.
De verplichting om een of twee grote maaltijden per dag in korte tijd te gebruiken in plaats drie tot vijf maaltijden verspreid over de dag, vergt een grotere inspanning van het hart. Hierdoor kunnen cardiovasculaire patiënten tijdens het vaste problemen ondervinden.
Door gewijzigde levensstijl en veranderde eetpatroon kunnen de volgende symptomen optreden:
- Verandering in de slaapwaakcyclus (bioritme) met als gevolg vermoeidheid en verminderd reactievermogen.
Men blijft laat op om samen te kunnen eten en bidden. Slaap wordt uitgesteld en bovendien ingekort. Hoewel sommigen dit compenseren door overdag slaap in te halen, zullen de meeste werkende moslims hier geen tijd voor kunnen vrijmaken.
Vooral in de zomermaanden bij hoge temperatuur en lange dagen tussen zonsopgang en zonsondergang kan vermoeidheid en een verminderd reactievermogen een aanslag op de fysieke gesteldheid kan zijn. - Misselijkheid, de ‘first of Ramadan’-hoofdpijn en een algemeen gevoel van onbehagen
Tijdens de eerste dagen van de vasten zijn misselijkheid en een algemeen gevoel van onbehagen veelvoorkomende symptomen als gevolg van de fysiologische veranderingen tijdens het vasten. Hoofdpijn kan worden veroorzaakt door een abrupte reductie van vocht-, koolhydraat- en coffeïneconsumptie. - Risico van uitdroging
Vooral in de vastenperiode in de zomermaanden. - Positieve invloed op het welbevinden.
De periode van bezinning lijkt een positieve invloed te hebben op het geestelijk welbevinden. Ondanks de lichamelijke discipline nemen veel moslims de tijd voor elkaar en samen met familieleden leggen zij zich toe op ontspannende en spirituele activiteiten. Onderzoek toont aan dat het aantal zelfmoordpogingen tijdens de Ramadan significant lager is dan daarbuiten. Een derde implicatie ligt op het gedragsniveau. Het blijkt dat door de bezinning veel moslims berusten in hun ziekte of zich juist afzetten tegen de reguliere geneeskunde, zowel tijdens als na afloop van de Ramadan. Het contact met zorgverleners wordt vaak verbroken. Als voorbeeld kan worden genoemd het op eigen initiatief stoppen van kankertherapie en het zoeken naar alternatieven. - (Lichte) gewichtstoename
Tijdens de Ramadan wordt dikwijls compensatoir meer, vetter, zoeter en op latere tijdstippen gegeten binnen een kortere periode. Daarbij probeert het lichaam overdag het gebrek aan externe energiebronnen te compenseren via een verandering en vertraging in het metabolisme van interne energiebronnen. Enigszins paradoxaal blijkt dan ook dat tijdens de vastenperiode na een initiële gewichtsafname door lichte dehydratie uiteindelijk toch vaak een lichte gewichtstoename wordt waargenomen.